Ik of mijn hersenen? Wat betekent ‘vrije wil’?

De ‘vrijheid van de wil’ staat tegenwoordig sterk onder druk door bevindingen vanuit de neurowetenschappen. Zo stelt Dick Swaab ‘Wij zijn ons brein’, en suggereren de beroemde experimenten van Benjamin Libet dat onze hersenen al een beslissing nemen voordat wij dat zelf doen (een overigens zeer dualistische zegswijze), wat een vrij zijn van de wil lijkt uit te sluiten.

Het is echter niet pas de hedendaagse neurowetenschap die aanleiding geeft na te denken over (vrije) wil en determinisme/noodzaak. Thomas van Aquino wijst reeds op een belangrijke connectie tussen wil en noodzaak, en Maarten Luther bestrijdt vurig het vrij zijn van de wil. Ook vele filosofen (Immanuel Kant, Harry Frankfurt, Daniel Dennett om er enkele te noemen) kennen een veel minder naïef vrijheidsbegrip dan vanuit neurowetenschappelijke hoek gesuggereerd wordt.

Zaak is het dus om dat niet-naïeve vrijheidsbegrip opnieuw te doordenken. Dat is de inzet van deze bijeenkomst, en we zullen daartoe:
het experiment van Libet nader bezien en bespreken;
stilstaan bij de complexe relaties tussen vrijheid, determinisme en dwang;
en bij het ‘vrije wil’-dilemma: als er iets is waar onze wil van áfhangt, hoezo zijn we dan vrij? Maar als er níet zoiets is, hoezo zijn we dan geen speelbal van willekeur?

Palmyre Oomen is afgestudeerd bioloog, theoloog en filosoof. Ze promoveerde op de procesfilosofie van A.N. Whitehead en de betekenis daarvan voor ons denken over ‘Gods handelen’ (Doet God ertoe? Kampen: Klement, 2e editie, 2004). Zij is Thomas More hoogleraar Wijsbegeerte aan de TU Eindhoven, en daarnaast senior onderzoeker voor ‘Theologie en Natuurwetenschap’ aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Ze is o.m. co-auteur en –redacteur van: Hersenen – bewustzijn – zicht op onszelf (2001), Nanotechnologie: Betekenis, beloftes en dilemma’s (2010) en Evolutie, cultuur en religie: Perspectieven uit biologie en theologie (2010), en publiceerde o.m. over ‘Sartre’s radicale vrijheidsopvatting’ (2009).

Datum:	woensdag 21 maart
Tijd:	20.00–22.00 uur
Plaats:	Agnus Dei-kerk, Koningin Julianalaan 12, Waalre